Nikkelofnæmi og fæðan

Ýmislegt bendir til að nikkel í fæðu geti haft þýðingu fyrir þá einstaklinga sem hafa snertiofnæmi fyrir nikkel. Margir telja að sé mikið nikkel í fæðunni sem neytt er geti handarexem versnað, sérstaklega sú tegund þar sem klæjandi vökvafylltar blöðrum eru í húðinni. Þeir sem hafa slæmt exem og hafa nikkelofnæmi geta reynt að forðast vissar fæðutegundir í 1-3 mánuði og kannað hvort exemið minnkar.

Nánari upplýsingar má finna hér....


Fyrir þá sem virkilega vilja kafa djúpt í þessi mál má finna afrit af all ítarlegum bækling um nikkel í fæðu. Bæklingurinn er á dönsku.

Húðvandamál hjá vélstjórum

Steingrímur Davíðsson Húðlæknir

Eftir því sem starfsumhverfi manna verður flóknara og tæknivæddara því fleiri tegundir efna komast í snertingu við húðina. Vélstjórar eru margir hverjir daglega í snertingu við olíur af ýmsum gerðum, leysiefni, sýrur og basa. Efni sem þessi geta valdið exemi, bruna, bólum og bólgum í hársekkjum. Þar að auki geta mörg leysiefni farið beint gegn um húðina, borist út í blóðstrauminn og valdið skemmdum á öðrum líffærum svo sem þvagblöðru og heila.

Exem

Exem er samheiti yfir marga húðsjúkdóma sem eiga það sameiginlegt að bólga myndast í ysta lagi húðarinnar. Húðin verður rauð, flagnar eða hreistrar, springur oft og getur klæjað. Stundum myndast litlar vökvafylltar blöðrur. Exem getur orsakast af meðfæddri exem tilhneigingu og hafa þeir einstaklingar oftast þurra og viðkvæma húð. Exem getur einnig stafað af ofnæmi fyrir efnum sem komast í snertingu við húðina til dæmis nikkel og gúmmíefni. Exem getur einnig orsakast af ertandi efnum sem eyða vörnum húðarinnar svo þær bresta. Dæmi um þetta eru sápur og leysiefni. Algengt er að fleiri en ein orsök eigi þátt í myndun exems, til dæmis einstaklingur með meðfædda exemtilhneigingu sem fær roða og sprungur af of mikilli sápunotkun.

Ertandi efni

Vörn húðarinnar gegn umhverfinu er aðallega fólgin í ysta lagi yfirhúðarinnar. Þar eru dauðar húðfrumur sem er pakkað saman milli fituefna. Þetta lag er kallað hornlagið og er mjög þunnt, eða brot úr millimetra á stærstum hluta líkamans, en 1 millimetri eða meira í lófum og á iljum. Efni sem eyða fitu valda því að fitulagið sem heldur hornlaginu saman eyðileggst og innri lög húðarinnar verða opin fyrir vatni, efnum, bakteríum og ofnæmisvöldum eins og til dæmis nikkel.

Helstu ertandi efni sem vélstjórar komast í snertingu við eru:

• Sápur
• Hreinsiefni
• Leysiefni
• Kælivökvar
• Olíur
• Sýrur

Ofnæmisvaldandi efni

Mörg efni sem komast í snertingu við húðina geta valdið ofnæmi. Þegar ofnæmi fyrir ákveðnu efni hefur myndast eins og til dæmis nikkel, þá varir það oftast ævilangt. Ónæmisfrumur húðarinnar ,,muna” eftir efninu þannig að þó einstaklingur forðist efnið í mörg ár þá fær hann samt exem þegar efnið snertir aftur húðina. Oftast fylgir meiri kláði ofnæmisexeminu en ertingsexeminu.

Dæmi um ofnæmisvaldandi efni sem vélstjórar geta komist í snertingu við:

• Rotvarnarefni í olíum og kælivökvum
• Gúmmíefni í hönskum, leiðslum
• Nikkel, kóbolt
• Epoxy og akrýl plastefni í lakki og límum

Bólur

Sum efni geta valdið bólumyndun í húð ef þau eru nógu lengi í snertingu við hana. Dæmi um svona efni eru olíur, feiti og efni sem innihalda klór og bróm. Hinar eldri gerðir smurolía ollu oftar þessu vandamáli, en hinar nýrri gerðir gera það síður. Bólur sem orsakast af olíum koma oft á handleggi og læri. Þar sjást þá graftarbólur, rauðar upphækkaðar bólur og jafnvel svartir fílapenslar.

Fyrirbyggjandi aðgerðir

Til að koma í veg fyrir exem af völdum ertandi og ofnæmisvaldandi efna er ráðlegt að nota hanska. Hanskarnir þurfa að vera þannig að efnin komast ekki í gegn um þá. Skipta þarf reglulega um hanskana svo þeir ekki mettist af efnunum. Allflest leysiefni fara í gegn um hanska sama hvaða gerðar þeir eru. Leysiefnin eru varasöm vegna þess að þau fara mörg viðstöðulítið gegn um húðina og út í blóðstrauminn eins og fyrr segir. Takmarka þarf því eins og hægt er snertingu slíkra efna við húð með hlífðarfatnaði og öðrum aðferðum. Til að fyrirbyggja handarexem þarf að nota mildar sápur við handþvott. Ráðlegt er að nota rakakrem eftir hvern handþvott. Margar tegundir slíkra rakakrema eru til. Sumum líkar illa að nota feit rakakrem vegna þess að það gerir hendurnar sleipar. Til eru aðrar tegundir sem ganga inn í húðina fljótlega eftir að þau eru borin á.

Til eru varnarkrem og froður sem mynda ósýnilega himnu á húðinni. Þessar afurðir hafa verið stundum verið kallaðar “ósýnilegir hanskar”. Efni þessi eru borin á húðina nokkrum sinnum á dag og verja þá hendurnar fyrir vatni, olíum og öðru ytra áreiti. Svona efni verja þó ekki húðina fyrir leysiefnum og þau geta ekki komið í staðinn fyrir hanska.



Birtist upphaflega í Skrúfunni

Snyrtivöruofnæmi

Allflestir íslendingar nota snyrtivörur. Til þessara vara teljast sápur, tannkrem, ýmis húðkrem, svitalyktareyðar, ilmvötn, rakspírar, varalitir, naglalökk, augnlitir, hárlitir,= efni til hármótunar og sólvarnarkrem. Þessar vörur hafa þýðingu fyrir vellíðan og heilsu þess sem notar þau og auka sjálfstraust í samskiptum við aðra.

Rannsóknir í Hollandi og Bretlandi hafa sýnt að 10-30 % þeirra sem nota snyrtivörur upplifa neikvæð áhrif við notkun þeirra. Við ofnæmisrannsóknir á þessu fólki kom í ljós að mikill minnihluti þeirra var með ofnæmi fyrir viðkomandi snyrtivörum. Þetta sýnir að oft er um ertingu eða eins konar óþol að ræða þegar fólk fær óþægileg eða neikvæð viðbrögð við notkun snyrtivara.


Smelltu hér til að lesa meira....

Kynfæraáblástur

Kynffæraáblástur hegðar sér eins og áblástur á vörum. Hægt er að sýna fram á áblásturssmit með mótefnamælingu í blóði. Á þann hátt sést að 70 til 80 af hundraði fullorðinna hafa komist í tæri við áblástursveiruna (herpes I) og 20 til 30 af hundraði hafa sýkst af kynfæraáblæstri (herpes II). Algengi kynfæraáblásturs hefur aukist jafnt og þétt í heiminum á síðustu árum.

Flösuexem er algengur kvilli

Flösuexem er algengur kvilli. Einkennin eru aukin flasa, kláði og roði í hárssverði. Flösuexemið getur lagst á önnur húðsvæði, s.s. andlit, bringu og nára. Talið er að algengur sveppur sem býr á líkama manna eigi þátt í meingerðinni.Hér að neðan er að finna bæklinga sem gefa nánari upplýsingar um sjúkdóminn og hverning má nota útvortis sveppalyf blöndð í shampó.

Fræðslubæklingar

Á síðu bandaríska húðlæknafélagsins er að finna ráð til sjúklinga varðandi ýmsa húðsjúkdóma. Bæklingarnir eru allir á ensku.

Kláðamaur

Kláðamaur (Sarcoptes Scabei) er lítið dýr, um 0,4 mm að lengd, sem lifir í hornlagi húðarinnar. Kvendýrið sest að í hornlaginu og getur borað sig áfram um 2 mm á dag um leið og það verpir 2-3 eggjum á dag. Eggin klekjast á 3 dögum en lirfan þroskast í fullorðið dýr á 2 vikum. Um 4-6 vikum eftir að maurinn hefur festst í húðinni myndast ofnæmi fyrir honum og veldur það miklum kláða, sem er verstur á kvöldin. Þegar kláðinn byrjar hafa flestir um 10-12 maura í húðinni Maurinn smitast við snertingu en hún þarf þó að vara í nokkurn tíma þannig smitar handarbandskveðja nær aldrei.

Smit á sér oftast stað á eftirfarandi hátt :

1. Náin snerting.
2. venjuleg umgengni á milli fjölskyldumeðlima, sérstaklega ef sameiginlegt baðherbergi er notað,
3. notkun handklæða sem smitaður einstaklingur hefur notað,
4. sólbaðstofubekkir sem smitaður einstaklingur hefur notað og er ekki nægjanlega þrifinn.

Eftir meðferð er kláðinn oftast til staðar í um 2 vikur eða jafnvel lengur. Afar mikilvægt er að greiningin sé rétt í upphafi, því meðferðin við maurnum getur framkallað kláða og jafnvel exem sem stundum er erfitt að greina frá maur eftirá.


Nokkur lyf eru til staðar sem gagnast við kláðamaur. Algengustu lyfin eru í áburðarformi. Þau eru : Quellada , Nix krem, Benzyli benzoatum, Tenutex, Prioderm.

Leiðbeiningar um meðhöndlun við kláðamaur:

1. Meðferð skal gefin öllum meðlimum fjölskyldunnar. Mikilvægt er að allir fái meðferðina samtímis.
2. Best er að hefja meðferðina að kvöldi dags. Ekki er nauðsynlegt að þvo sér sérstaklega áður en meðferð er hafin. Borið er á að nýju að morgni án þess að farið sé í bað, en um kvöldið (24 klst eftir að borið var á fyrst) er farið í bað.
3. Best er að fá aðstoð við meðferðina þannig að allt yfirborð húðarinnar náist þegar áburðurinn er borinn á.
4. Berið áburðinn á allan líkamann af mikilli nákvæmni en sleppið þó andliti og hársverði, því maurinn sest ekki þar nema á börnum undir tveggja ára aldri. Í þeim tilvikum skal haft samráð við lækninn.
5. Börn undir 4 ára aldri þurfa oftast meðferð með sérstökum áburði, Benzyli Benzoatum en sá áburður er borinn á allan líkamann 3 kvöld í röð.
6. Gleymið ekki að bera á milli táa, í nára, kringum endaþarm og kynfæri, í nafla og undir neglur.
7. Ath að bera aftur á hendur eftir handþvott, t.d. eftir að farið er á salerni.
8. Nauðsynlegt er að skipta á rúmum áður en áburðurinn hefur verið þveginn af. einnig skal farið í hrein nærföt. Athugið að þvo einnig öll handklæði. Skór og leðurfatnaður þarf að “hvílast” í 3-4 daga áður en það er notað að nýju.